Ülkeler corona virüse yönelik tedbirlerini aşamalı olarak kaldırmaya hazırlanırken, hükümetler ekonomiye ağır hasar veren pandemiye karşı aşı geliştirilmesi umuduyla birçok yatırım yapıyor. Ancak, geliştirilmekte olan bazı aşıların dağıtım tarihleri için bazı kuruluşlar tarafından çeşitli açıklamalar yapılsa da bunların hiçbiri tahminden öteye gidemiyor.
Dünya genelinde yeni tip corona virüs (Covid-19) vakalarının sayısı 3 buçuk milyonu aşarken, yaklaşık 250 bin kişinin ölümüne neden olan salgına karşı bilim insanlarının çalışmaları hız kesmeden devam ediyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’nün son açıklamasına göre dünya genelinde Covid-19’a karşı 83 aşı geliştiriliyor. ABD, İngiltere, Çin ve Avrupa’da potansiyel 8 aşının insanlar üzerinde deneyleri başlarken, Oxford Üniversitesi tarafından geliştirilen aşının haziran ayında ilk sonuçlarının alınmasının ardından dağıtılabileceği duyuruldu.
Öte yandan, dünyadaki aşı çalışmaları umut verici olsa da bilim insanları bir aşının geliştirilmesinin en az 12 ile 18 ay sürebileceğini daha önce açıklamış, dünya yan etkileri yeterince test edilmemiş aşıların sonuçları ile önceki yıllarda birkaç kez yüzleşmişti.
Ancak, yeni tip corona virüse ilşkin şu anda geliştirilmiş hiçbir aşı bulunmuyor ve maalesef geliştirilememe ihtimali de var.
TOPLUMLAR HER AN YENİ BİR KARANTİNAYA HAZIR OLMALI
Bu yüzden toplumların, Covid-19 ile birlikte yaşamayı öğrenmesi gerekiyor.
CNN’in haberine göre aşı çalışmaları hakkında dünya politikacılarının halka nadir açıkladığı durumlardan biri aşının olmayabileceği. Fakat bu olasılık birçok bilim insanı tarafından çok ciddiye alınıyor. Çünkü günümüzde hala AIDS, SARS, Lassa Humması ve MERS gibi birçok ölümcül hastalığın aşısı bulunmuyor.
Uzmanlara göre aşıya bel bağlamadan önce şehirlerin kademeli olarak açılması ve testlerin ve fiziksel takibin hayatın bir parçası haline gelmesi gerekiyor. Bu yüzden şehirler yavaş yavaş açılacak ama yeni bir salgın dalgasının ortaya çıkması halinde bir anda yeniden farklı ölçeklerde karantina tedbirlerinin devreye sokulması ihtimali hep olacak.
Covid-19’a karşı çeşitli tedaviler geliştirilebilir, ancak hastalık her yıl tekrar ortaya çıkabilir. Tedbirler yeterince ciddiye alınmazsa ölüm grafiği her yıl yukarıya doğru yükselebilir.
VİRÜSLE YAŞAMAK İÇİN TOPLUM SÖZLEŞMESİ ÇAĞRISI
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) elçisi ve Londra’daki Imperial College’dan küresel sağlık uzmanı olan Profesör David Nabarro, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Hala aşısını bulamadığımız virüsler var. Covid-19 için bir aşı olacağına veya bu aşının etkinlik ve güvenlik testlerini geçeceğine dair kesin bir varsayımda bulunamayız. Bütün toplumların, sabit bir tehdit olarak corona virüsten korunduğu ve toplumsal hayat ile ekonomik faaliyetlerin virüs içimizdeyken devam edebildiği bir pozisyon almaları hayati önemde”açıklamasını yaptı.
Nabarro, “Aşının geliştirilmemesi ihtimaline karşın Covid-19 ile birlikte yaşamaya çalışmamız kesinlikle hayati önem taşıyor” diyerek yeni ‘bir toplum sözleşmesi’ çağrısında bulundu.
Bununla birlikte, bazı bilim insanları yeni tip corona virüsün AIDS ve sıtma gibi önceki hastalıkların aksine çok hızlı mutasyon geçirmediğinden bir aşının geliştirilebileceği konusundan emin.
ABD Ulusal Alerji ve Enfeksiyon Hastalıkları Enstitüsü direktörü Dr. Anthony Fauci de dahil olmak üzere birçoğu, bunun bir yıldan 18 aya kadar olabileceğini öne sürüyor. İngiltere Baş Tıbbi Memuru Chris Whitty gibi diğer figürler, ise aşının bir yılda geliştirilebileceğine inanıyor.
“18 AY İÇİNDE DAHA ÖNCE HİÇBİR AŞI GELİŞTİRİLEMEDİ”
Ancak bir aşı geliştirilse bile, bu zaman dilimlerinden herhangi birinde meyvesi daha önce hiç elde edilmemiş bir başarı olacak.
ABD’deki Baylor Tıp Fakültesi Ulusal Tropikal Tıp Okulu Dekanı Dr. Peter Hotez, “Şimidye değin 18 ay içinde hiçbir aşı geliştirilmedi. Bulunursa çok saşırırım. Bu imkansız olduğu anlamına gelmiyor, ama oldukça sıradışı bir başarı olur. Bizim bu yüzden A planına ve B planına ihtiyacımız var” dedi.
NEREDEYSE 40 YILDIR AIDS’İN AŞISI YOK
1984 yılında, ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanı Margaret Heckler Washington’daki bir basın toplantısında, bilim insanlarının daha sonra HIV olarak duyurulacak bir virüsü başarıyla tanımladıklarını açıklamış ve önleyici bir aşının test için hazır olduğunu söylemişti.
Yaklaşık kırk yıl ve 32 milyon ölümden sonra dünya hala bir AIDS aşısı bekliyor.
Aşı çalışmalarındaki zorluklar HIV / AIDS’in doğasıyla başladı. Bulaşıcı Hastalıklar Uzmanı Paul Offit, “İnfluenza kendisini bir yıldan diğerine değiştirebilir, böylece bir önceki yıl doğal enfeksiyon veya bağışıklama ertesi yıl sizi etkilemez. HIV bunu tek bir enfeksiyon sırasında yapar yani içinizde mutasyona uğramaya devam ediyor, bu yüzden size binlerce farklı HIV zinciri bulaşmış gibi oluyor ve mutasyon geçirirken bağışıklık sisteminizi de sakatlıyor” dedi.
SÜRÜ BAĞIŞIKLIĞI GERÇEKÇİ DEĞİL
Rota virüsüne karşı aşıyı geliştirilenlerden biri olan Offit , sürü bağışlıklığı tartışmaları hakkında ise, bu tür bir bağışıklığın enfeksiyonun kendisiyle değil, aşıyla sağlanmasının önemine dikkat çekti. Toplumun büyük çoğunluğunun hastalanmadığı durumda bile Covid-19’un etkilerinin ağır olduğunu söyleyen Offit, “Kızamık mükemmel bir örnek. Aşılar yaygınlaşmadan önce, yılda 2 ile 3 milyon insan bu hastalığa yakalanıyordu. Covid-19’da da bu durum yaşanır” ifadelerini kullandı.
Öte yandan, bilim insanlarının gizemini çözemediği başka hastalıklar da var. DSÖ’ye göre, yılda 400 bin kişiye bulaşan dang humması için etkili bir aşı, on yıllardır bulunmamadı. 2017 yılında, hastalığın semptomlarını kötüleştirdiği tespit edildikten sonra bir aşının çalışması askıya alındı. Benzer şekilde, -rinovirüsler ve adenovirüsler için – corona virüsler gibi soğuk algınlığı semptomlarına neden olabilen türler için aşı geliştirmek çok zor görülünüyor. İki adenovirüs hastalığını önlemek için sadece bir aşı var ve ticari olarak mevcut değil.
Bu durum ise hükümetlerin, Covid-19’un aşısı bulunana kadar geçen yıllar ya da 10 yıllar içinde yıllar veya on yıllar içinde de yeni bir toplumsal ve ekonomik yaşam tarzı belirlemesinden geçiyor.
EVDEN ÇALIŞMA YENİ NORMAL OLACAK
Bunların bir yolu ise evden çalışmanın yeni normal haline gelmesi. Aşının bulumdapı senaryoda özellikle beyaz yakalılar için uzaktan çalışma bir standart haline gelecek. Grip/nezle gibi hastallıklara sahip olanlar işe gasla gitmeyecek ve ofisler fazla kalabalık olmayacak.
