Temmuz ayında etkili olması beklenen El Nino hava olayının, küresel tarım üretimini olumsuz etkileyerek gıda fiyatlarında yeni bir yükseliş dalgasına neden olabileceği belirtildi. Uzmanlara göre özellikle palm yağı, kakao, pamuk ve pirinç gibi temel tarım ürünlerinde yaşanabilecek üretim kayıpları, emtia piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açabilir.
2026’nın ikinci yarısından itibaren etkisini artırması beklenen El Nino’nun, küresel sıcaklık ve yağış düzenlerini değiştireceği öngörülüyor.
Pasifik Okyanusu’ndaki deniz yüzeyi sıcaklıklarının yükselmesiyle ortaya çıkan El Nino, bazı bölgelerde kuraklık riskini artırırken bazı bölgelerde ise aşırı yağış ve selleri beraberinde getiriyor.
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, yaptığı değerlendirmede, El Nino’nun temmuz ayında ortaya çıkma ihtimalinin yüzde 80’in üzerine çıktığını belirtti.
“TARIMSAL EMTİALARDA RİSK YUKARI YÖNLÜ”
Uzmanlar, özellikle haziran-eylül dönemindeki muson yağışlarının El Nino’nun şiddeti açısından kritik gösterge olacağını ifade ediyor. Hindistan’daki yağışların zayıf seyretmesi halinde pamuk, şeker, pirinç ve palm yağı gibi ürünlerde fiyat baskısının daha da artabileceği belirtildi.
“Normal bir muson olursa risklerin azaldığı görülür ama eğer musonun etkisi zayıf olursa, zayıf bir muson dönemi görürsek Hindistan’da bu öncü sinyal olur. Demektir ki önümüzdeki dönemde El Nino etkisi güçlü olacak.”
Ergezen, güçlü bir El Nino yılı beklentisi nedeniyle tarımsal emtia fiyatlarında yukarı yönlü risklerin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgulayarak, küresel gıda piyasalarında yeni bir fiyat dalgasının oluşabileceği uyarısında bulundu.
2026’nın ortalarından itibaren gerçekleşme ihtimali bulunan El Nino olayının küresel sıcaklık ve yağış düzenlerini etkilemesi bekleniyor.
İklim modelleri yılın başından bu yana nötr koşullara işaret etmesine rağmen bundan sonraki süreçte El Nino kaynaklı etkiler takip ediliyor. Pasifik Okyanusu’nda meydana gelen El Nino hava olayı, öncelikle okyanuslara kıyısı olan bölgelerde, ardından dünya genelinde sıcaklık artışına neden oluyor. Bunun tersi olarak nitelendirilebilecek La Nina ise dünya genelinde daha soğuk hava koşulları anlamına geliyor. Bu iki hava olayı arasındaki geçiş döneminde ise nötr yani doğal hava koşulları etkili oluyor.
Bu gelişmelerle birlikte, El Nino hava olayının temmuz ayında etkili olması beklenirken söz konusu hava olayının etkilerine dair endişelerin de artmasıyla emtia piyasasında yeni bir gündem oluşabileceği değerlendiriliyor.
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, yaptığı değerlendirmede, El Nino’nun temmuz ayında ortaya çıkma ihtimalinin yüzde 80’in üzerine çıktığını belirtti.
“YAĞMURLAR AZALIR, KURAKLIKLAR BAŞLAR”
Bunun çok ciddi bir oran olduğunu ifade eden Ergezen, kış mevsimine bakıldığında bu olasılığın yüzde 90’ın üzerine çıktığını vurguladı.
Deniz yüzeyi sıcaklıklarının yükseldiğini kaydeden Ergezen, şu değerlendirmelerde bulundu: “Buna da baktığımız zaman modellemeler de bize El Nino etkisinin görüleceğini gösteriyor. Yani El Nino nedir diye çok kısaca anlatacak olursak, okyanustaki ısı değişikliklerinden kaynaklanıyor. Baktığımız zaman dünyada okyanusların ısınmasıyla birlikte ve özellikle Amerika’ya doğru esen rüzgarların azalması, Amerika’ya doğru olan Pasifik Okyanusu’nda su sıcaklıklarını artırıyor. Bu da bir miktar daha fazla kuraklık anlamına gelmekte. Daha sıcak bir dönem yaşanıyor diyebiliriz. Özellikle Amerika tarafında. Asya tarafının da ısındığını, yağışlarının azaldığını görebiliriz. Amerika tarafında ise tam tersine daha fazla sel ve yağmur olabiliyor. Yani böyle bir dönemde aslında şunu bekleyebiliriz; Asya ve Avustralya’da yağmurlar azalır, kuraklıklar başlar. Amerika kıyılarında ise tam tersi yağışlar artar diyebiliriz. Afrika ve Hindistan’da da mevsimlerin zamanlaması bozuluyor diyebiliriz.”
PALM YAĞI, KAKAO VE PAMUKTA RİSKLER ÖNE ÇIKIYOR
Ergezen, özellikle Asya tarafına odaklanılması gerektiğini belirtti.
Endonezya’nın küresel palm yağı arzının yaklaşık yüzde 60’ını gerçekleştirdiğini, Malezya tarafında da palm yağı üretiminin çok güçlü olduğunu ifade eden Ergezen, bu ülkelerdeki hava değişikliklerinin önemli olduğunu dile getirdi.
Aynı zamanda El Nino etkisinin soya ve ayçiçeği gibi diğer bitkisel yağlara da sıçrama riskinin bulunduğunu vurgulayan Ergezen, şunları kaydetti: “Diğer taraftan bakacak olursak eski deneyimlere göre son 50 yıldır yaşanan her El Nino’da kakao üretiminin azaldığını gördük. Kakao üretimine yönelik etkileri bu sene değil ama 2027’de görebiliriz. O yüzden kakao tarafında yeniden fiyat artışlarının muhtemel olduğunu söylememiz mümkün. Çünkü bu El Nino’nun öncekilere nazaran bir miktar daha güçlü olması bekleniyor. Bu noktada üretim tarafından bakacak olursak pamuk tarafında Hindistan-Pakistan etkisinin önemli olduğunu söyleyebiliriz. Hindistan’da muson gecikmesi ve sıcaklıklar nedeniyle pamukta böceklenme önemli olabilir, bu da pamuk tarafında dalgalanmaya yol açabilir.”
“SOYA FASULYESİNDE ARTIŞ OLABİLİR”
Ergezen, El Nino hava olayından etkilenebilecek ürünlerden birinin de pirinç olduğunu söyledi.
Özellikle dünyanın önde gelen pirinç üreticileri arasında yer alan Tayland ve Vietnam’da yağışların zayıflamasının pirinç fiyatlarında dalgalanmaya yol açabileceğini belirten Ergezen, “Şimdi hep olumsuzları konuştuk ama diğer taraftan bakacak olursak örneğin soya fasulyesinde artış olacağını söyleyebiliriz ki önceki dönemlere baktığımız zaman hep Amerika, Arjantin olsun, bu bölgelerde soya fasulyesi üretimi artmıştır. Keza yine bunu da görebiliriz” diye konuştu.
Ergezen, bu senenin güçlü bir El Nino yılı olabileceğini dile getirdi.
Bu nedenle kuraklık endişelerinin önemli olduğunu söyleyen Ergezen, tarım ürünlerinin fiyatlarında dalgalanma görülebileceğini, özellikle tarımsal emtia fiyatlarında risklerin yukarı yönlü olduğunun unutulmaması gerektiğini ifade etti.
Ergezen, şu değerlendirmelerde bulundu: “Baktığımız zaman belki de bizim için en önemli göstergelerden bir tanesi bu haziran ve eylül ayındaki muson döneminde gerçekleşecek diyebiliriz. Hindistan bu anlamda önemli. Orayı takip ediyor olacağız. Orada yaşanacak yağışlar pamuk, şeker, pirinç ve palm yağı gibi ürünlere yönelik beklentileri bize gösterecek. Normal bir muson olursa risklerin azaldığı görülür ama eğer musonun etkisi zayıf olursa, zayıf bir muson dönemi görürsek Hindistan’da bu öncü sinyal olur. Demektir ki önümüzdeki dönemde El Nino etkisi güçlü olacak.”
