28 Ekim 1923 günü Atatürk, arkadaşlarını ağırladığı bir akşam yemeğinde tarihi ‘Yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz’ sözünü söyledi. Türkiye’nin bağımsızlık savaşı artık yeni bir rejim ile tüm dünya karşısında tescillenmeliydi. O gece hazırlanan tasarı, Cumhuriyet’in ilk resmi temelini attı.
Yarın Cumhuriyet’in ilanının 103. yıl dönümü.
Türkiye Cumhuriyeti, kuruluşunun 103. yıl dönümünü büyük bir coşku ve gururla kutlamaya hazırlanıyor.
TARİHİ SÖZÜN HİKAYESİ
Bugün ise Mustafa Kemal Atatürk’ün, Cumhuriyet’i ilan etmesine bir gün kala söylediği “Efendiler! Yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz” sözü tekrar akıllara geldi.
ÇANKAYA KÖŞKÜ’NDE KARAR ALINDI
24 Temmuz 1923 yılında Lozan Antlaşması ile Türkiye, ‘bağımsız devlet’ ünvanını kazanmıştı.
Ancak henüz rejimin belirlenememesi ve bir cumhurbaşkanı seçilememesi sorun işgal ediyordu; dış devletler tarafından yeni bağımsız devletin tanımının açıkça yapılması isteniyordu.
Tüm bu dışarıdan gelen baskı ve 27 Ekim 1923’te İcra Vekilleri Heyeti’nin istifası ve Meclis’in güvenini kazanacak bir kabine listesinin oluşturulamaması, Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşlarını o tarihte bir araya getirdi; 28 Ekim 1923…
“YEMEK SIRASINDA ‘EFENDİLER YARIN CUMHURİYET’İ İLAN EDECEĞİZ’ DEDİM”
Atatürk, Cumhuriyet’in ilanını duyurduğu geceden Nutuk adlı eserinde kendi ağzından detaylıca bahsetmiştir.
Nutuk’ta yer alan anekdot şöyle:
“O DAKİKA NASIL HAREKET EDİLECEĞİNİ PLANLADIK”
Orada bulunan arkadaşlar, derhal düşünceme katıldılar. Yemeği bıraktık. O dakikadan itibaren, nasıl hareket edileceği konusunda kısa bir program yaparak arkadaşları görevlendirdim. Efendiler, görüyorsunuz ki, Cumhuriyet ilânına karar vermek için Ankara’da bulunan bütün arkadaşlarımı davet ederek onlarla görüşüp tartışmaya asla lüzum ve ihtiyaç görmedim. Çünkü onların da aslında ve tabiî olarak benim gibi düşündüklerinden şüphe etmiyordum. Halbuki, o sırada Ankara’da bulunmayan bazı kişiler, yetkileri olmadığı halde, kendilerine haber verilmeden, düşünce ve rızaları alınmadan Cumhuriyeti’n ilân edilmiş olmasını bize gücenme ve bizden ayrılma sebebi saydılar.”
