Türkiye'de giderek yaygınlaşan diyabet, yalnızca kan şekeri yüksekliğiyle sınırlı kalmayıp kalp, böbrek, göz ve sinir sistemini de etkileyerek önemli bir halk sağlığı sorunu oluşturuyor. Yetişkinlerde diyabet görülme sıklığının arttığına dikkat çeken Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Deniz Gökalp, "15 yıl önce yapılan çalışmalarda yetişkin nüfusta diyabet görülme sıklığı yüzde 14 civarındayken günümüzde bu oran yaklaşık yüzde 20'ye ulaşmıştır. Bununla birlikte ne yazık ki her 3 diyabetli yetişkinden biri hastalığının farkında değildir" uyarısında bulundu.

"HER 3 DİYABETLİ YETİŞKİNDEN BİRİ HASTALIĞININ FARKINDA DEĞİL"

Diyabetin, pankreastan insülinin yetersiz salgılanması veya insülinin dokulardaki etkisinin azalması sonucunda ortaya çıkan, kan şekeri yüksekliğiyle karakterize sistemik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Gökalp, "Dünya genelinde her 10 yetişkinden 1'i, yani yaklaşık 600 milyon kişi diyabetle yaşıyor. Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre Türkiye'de yaklaşık 10 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor. Bununla birlikte ne yazık ki her 3 diyabetli yetişkinden biri hastalığının farkında değil" dedi.

Diyabetin küresel ölçekte ciddi bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çeken Gökalp, "Maalesef her 6 saniyede 1 kişi diyabet nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Eskiden diyabet gelişmiş ve sosyoekonomik düzeyi yüksek ülkelerde daha sık görülürken günümüzde diyabetli bireylerin yüzde 75'i düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşamaktadır" ifadelerini kullandı.

"FAZLA KİLO VE HAREKETSİZLİK DİYABET RİSKİNİ ARTIRIYOR"

Diyabetin farklı mekanizmalarla ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Gökalp, Tip 1 ve Tip 2 diyabet arasındaki farkları anlatarak, "Pankreasın beta hücrelerinin bağışıklık sistemiyle ilişkili hasarı sonucu insülin eksikliği gelişir ve Tip 1 diyabet ortaya çıkar. Tip 2 diyabet ise insülin direnci veya pankreastan insülin salgılanmasındaki bozukluk sonucunda gelişir. Özellikle Tip 2 diyabet açısından fazla kilo ve obezite önemli risk faktörleri arasında yer alır" dedi. Gökalp, karın çevresindeki yağlanma, fiziksel hareketsizlik, ilerleyen yaş, ailede diyabet öyküsü ve sağlıksız beslenme alışkanlıklarının hastalık riskini artırabildiğini belirtti.

"ARTIK HER HASTAYA AYNI DİYABET TEDAVİSİ UYGULANMIYOR"

Diyabet tedavisinde son yıllarda hastanın yalnızca kan şekeri değerlerine değil, eşlik eden sağlık sorunlarına da odaklanıldığını ifade eden Prof. Dr. Gökalp, "Günümüzde bireyselleştirilmiş tedaviler tercih edilmektedir. Hastanın kalp hastalığının olup olmadığı, fazla kilo veya obezite durumu ile böbrek ve karaciğer fonksiyonları değerlendirilerek tedavi seçenekleri belirlenmektedir. Son yıllarda böbreklerden glukoz atılımını artıran SGLT2 inhibitörleri ve iştah üzerinde etkili olan GLP-1 analogları grubundaki ilaçlar, uygun hastalarda kilo kontrolüne katkılarının yanı sıra kalp ve damar sağlığı açısından sağladıkları faydalarla da ön plana çıkmaktadır" diye konuştu.

"YAPAY PANKREAS GERÇEK BİR ORGAN DEĞİL"

Özellikle Tip 1 diyabet tedavisinde kullanılan ve halk arasında "yapay pankreas" olarak bilinen yöntemi anlatan Prof. Dr. Gökalp, "Yapay pankreas gerçek bir organ değil, pankreasın insülin salgılama işlevini taklit edecek şekilde geliştirilmiş bir sistemdir. Deri altına insülin veren bir pompa, glukoz düzeyini ölçen bir sensör ve gerekli insülin miktarını hesaplayan bir yazılımdan oluşur. Bu sistem, kan şekeri düzeyine göre uygun dozlarda insülin uygulanmasına yardımcı olur" dedi.

"PARMAK DELMEDEN GLUKOZ TAKİBİ YAPILABİLİYOR"

Diyabet yönetiminde hastaların günlük yaşamını kolaylaştıran önemli gelişmelerden birinin de sürekli glukoz izleme sistemleri olduğunu belirten Prof. Dr. Gökalp, "Uzun yıllar parmak ucundan yapılan ölçümlerle takip edilen glukoz düzeyi, günümüzde sürekli glukoz izleme sistemleriyle de takip edilebiliyor. Kola takılan ve cilt altına uzanan küçük bir sensör sayesinde glukoz değerleri düzenli aralıklarla ölçülerek kaydediliyor. Böylece hastalar glukoz düzeylerindeki değişimleri cep telefonlarından takip edebiliyor" şeklinde konuştu.

Sürekli glukoz izleme sistemlerinin diyabet takibini kolaylaştırmakla birlikte her durumda parmak ucundan ölçüm ihtiyacını tamamen ortadan kaldırmadığını belirten Prof. Dr. Gökalp, tedavi ve takip yöntemlerinin diyabetin tipi, hastanın yaşı ve bireysel ihtiyaçları doğrultusunda belirlenmesi gerektiğini ifade etti.