Kilo vermek ve diyabeti kontrol altına almak için kullanılan çığır açıcı ilaçlar, kan şekerini düzenleyen ve iştahı azaltan doğal GLP-1 hormonunu taklit ediyor. Son yıllarda bu ilaçlar, tip 2 diyabet ve obezite tedavisinin temel taşlarından biri haline gelirken kalp ve böbrek sağlığı açısından da faydalar gösterdi.

HASTALARIN YARISI İLK YIL İÇİNDE TEDAVİYİ SONLANDIRIYOR

Kanıtlanmış etkilerine rağmen hastaların önemli bir bölümü bu ilaçları kullanmayı bırakıyor.

Uzmanlara göre hastaların yaklaşık yarısı ilk yıl içinde tedaviyi sonlandırıyor. Bunun yaygın nedenleri arasında mide-bağırsak sistemiyle ilgili yan etkiler, ilacın yeterince etkili olmadığının düşünülmesi, yüksek maliyetler ve nadir görülen yan etkilere ilişkin endişeler bulunuyor.

Tedavinin bırakılması sıklıkla yeniden kilo alımı ve kan şekeri ile tansiyon gibi çeşitli kardiyometabolik risk faktörlerinin kötüleşmesiyle sonuçlanıyor.

Şimdi ise The Lancet Regional Health Europe dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, bu ilaçların bırakılmasının, tedaviye devam edenlere kıyasla ölümcül olmayan kalp krizi, ölümcül olmayan felç veya herhangi bir nedene bağlı ölümden oluşan birleşik riskte iki kat artışla ilişkili olduğunu ortaya koydu.

Bu oran, tedaviyi bırakan her 100 kişide yılda yaklaşık dört vaka görülmesine karşılık gelirken tedaviye devam edenlerde bu sayı 100 kişide iki olarak hesaplandı.

OBEZİTESİ OLANLARDA RİSK DAHA FAZLA

Araştırmaya göre tedaviyi bırakanlar arasında obezitesi olan kişilerin risk artışı, obezitesi olmayanlara kıyasla daha yüksekti. Vücut kitle indeksi 30'un üzerinde olan obeziteli bireylerde GLP-1 ilaçlarının bırakılmasının ardından kardiyovasküler risk yüzde 127 artarken obezitesi olmayanlarda bu artış yüzde 61 olarak belirlendi.

Ancak araştırma gözlemsel nitelikte olduğu için GLP-1 ilaçlarının bırakılmasının risk artışına doğrudan neden olup olmadığını ya da tedaviyi bırakan kişilerin zaten daha kötü sağlık durumunda olup olmadığını ortaya koyamıyor.

Araştırmacılar, tedavinin bırakılmasının ardından kişilerin kilosu, kan şekeri ve tansiyonunda yalnızca küçük değişiklikler görüldüğünü belirtti. Ayrıca kalp krizi, felç veya ölüm yaşayanlarla bu olayları yaşamayanlar arasında söz konusu değerler bakımından anlamlı bir farklılık saptanmadı.

Araştırmacılara göre bu durum, söz konusu faktörlerin risk artışını tek başına açıklamayabileceğini düşündürüyor.

ARAŞTIRMA NASIL YAPILDI?

Araştırmacılar, İtalya Klinik Diyabetologlar Birliği veri tabanında yer alan 300'den fazla diyabet kliniğinin elektronik sağlık kayıtlarını inceledi.

Çalışmaya, 2004-2024 yılları arasında GLP-1 tedavisine başlayan, daha önce kardiyovasküler hastalık tanısı bulunmayan 80 binden fazla tip 2 diyabet hastası dahil edildi.

Katılımcıların büyük çoğunluğu önceki nesil GLP-1 ilaçlarını kullandı. Yeni nesil tedaviler arasında en yaygın kullanılanlardan semaglutid, araştırmada yalnızca küçük bir kullanım oranına sahipti.

Tirzepatid ise araştırmanın kapsadığı dönemin ardından İtalya pazarına girdiği için çalışmaya dahil edilmedi.

Tedaviye devam eden kişiler GLP-1 ilaçlarını ortalama üç yıla yakın kullanırken tedaviyi bırakanlarda bu süre bir yılı biraz aştı.

DAHA FAZLA ARAŞTIRMAYA İHTİYAÇ VAR

Araştırmanın yazarları, bulguların daha önce kardiyovasküler hastalık geçirmemiş tip 2 diyabet hastalarında GLP-1 ilaçlarının uzun süreli kullanımının genel sağlık yararlarının korunması açısından önemli olabileceğine işaret ettiğini belirtti.

Bununla birlikte araştırmacılar, tedavinin bırakılmasının kardiyovasküler risk artışına doğrudan katkıda bulunup bulunmadığının ya da kötüleşen sağlık durumunun veya altta yatan kardiyovasküler riskin bir göstergesi olup olmadığının belirlenmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu vurguladı.